Humla ÔÇô Sakl─▒ Cennet

Bir varm─▒┼č bir yokmu┼č. ─░├žinde g├╝zel mi g├╝zel insanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ gizli bir vadi varm─▒┼č. NepalÔÇÖin ula┼č─▒lmas─▒ zor vah┼či bat─▒s─▒. S├Âz├╝n├╝ etti─čim yer Hidden Valley Humla. TibetÔÇÖteki Kutsal Kailash Da─č─▒na giden tek yol ba─člant─▒s─▒na sahip Humla, olduk├ža ├╝nl├╝ olmas─▒na ra─čmen, ├žok az insan─▒n ziyaret etti─či g├╝zel bir vadi. ┼×aman etkileri ile i├ž i├že as─▒rl─▒k Budist gelenekler hala burada g├╝nl├╝k hayat─▒n ├Ânemli bir par├žas─▒. K├Âyler sanki ge├žmi┼č y├╝zy─▒llardan kopmu┼č gelmi┼č gibiÔÇŽ Ya┼čam olduk├ža bakirÔÇŽ Beni buraya s├╝r├╝kleyen de b├Âlgenin NepalÔÇÖin en ilgin├ž k├╝lt├╝r├╝ne sahip olmas─▒.

nepal_humla_map

─░sli a─ča├ž bir tavan, ortada kocaman bir sobaÔÇŽ Bu soba ayn─▒ zamanda ortam─▒ da ho┼č bir ┼čekilde ayd─▒nlat─▒yor. Kenar k├Â┼če ─▒┼č─▒l ─▒┼č─▒l, parlayan al├╝minyum kaplarla dolu. Elektrik var ama mum ─▒┼č─▒─č─▒ndan farks─▒z. Tibetli annemiz ┬ábizim i├žin ekmek pi┼čiriyor. ─░┼čte tam bu ortamda yaz─▒m─▒ yazmaya ├žal─▒┼č─▒yorum. Burnuma mis gibi ekmek kokular─▒ gelirken biraz zor olacak gibiÔÇŽ ─░ki g├╝nd├╝r ├žok sevdi─čim bu halkla beraberim, onlar─▒n misafiriyim.

NepalgunjÔÇÖ─▒n k─▒rk iki derecelik cehennem s─▒ca─č─▒nda alt─▒ g├╝n bekledikten sonra d├╝n nihayet HumlaÔÇÖya gelebildik. Her g├╝n oldu─ču gibi sabah─▒n be┼činde kalk─▒p yine umutsuz, y─▒lm─▒┼č ve mutsuz bir ┼čekilde havaalan─▒n─▒n yolunu tuttuk. Hava bulutsuz ve g├╝ne┼čliymi┼č o nedenle sonunda bug├╝n u├žabilecekmi┼čiz. Ben inanmasam da yine de mutlu oluyorum, ama bu sefer de bizim biletimizin oldu─ču havayolu ┼čirketi, ka├ž g├╝nd├╝r bizimle birlikte bekleyen ve usan─▒p vazge├žen Hintli grubu PokharaÔÇÖya g├Ât├╝rm├╝┼č. Haydaa sinirler yine tepede benim. Neyse, zor da olsa biletler de─či┼čtirildi ve ikinci u├žu┼čla gidece─čimiz s├Âylendi. Hepi topu on dokuz ki┼čilik p─▒rp─▒r u├žak. Her gelen ├Ân├╝m├╝ze ge├žiyor benim rehber ise kenarda s─▒ra bekliyor. Gidemeyece─čiz diye gerildim. ┬á├ľyle bir an geldi ki, ├žantay─▒ f─▒rlat─▒p a─člamaya ba┼člad─▒m. Bu tepkisiz toplumda herkes ┼ča┼č─▒r─▒p kald─▒. B├╝t├╝n g├Ârevliler ba┼č─▒ma topla┼č─▒p ÔÇťsak─▒n a─člama mutlu ol l├╝tfen. Bak ├žok g├╝zel yere gidiyorsunÔÇŁ diye teselli yar─▒┼č─▒na girdiler. Bu arada bini┼č kartlar─▒ da elime geldi. Ke┼čke daha ├Ânce a─člasaym─▒┼č─▒m dedim kendi kendime. Hem e┼čyalar─▒m─▒z hem kendimiz tart─▒l─▒p alt─▒nc─▒ g├╝nde u├ža─ča binebildik. Kanatlar─▒ nerdeyse da─člara de─čecek ┼čekilde heyecanl─▒ bir u├žu┼čla SimikotÔÇÖtay─▒z. Be┼č y├╝z k─▒rk dokuz metrelik k├╝├ž├╝c├╝k pistiyle Simikot havaalan─▒ bir film platosu gibi geldi bana.

U├žaktan ├ž─▒kar ├ž─▒kmaz g├Ârd├╝─č├╝m bembeyaz tepeleriyle muhte┼čem da─člar alt─▒ g├╝n boyunca ├žekti─čim b├╝t├╝n ├žileyi unutturdu bana. Polisin kaba ses tonuyla r├╝yadan uyand─▒m. Yedi g├╝nl├╝k iznimin be┼č g├╝n├╝ u├žak beklerken bitmi┼čti. G├Âr├╝┼čmeler sonucu tarihler de─či┼čtirildi. Rehberim PemaÔÇÖn─▒n abisinin ho┼č geldin seremonisinden sonra Simikot sokaklar─▒na dald─▒k. Pema Humlal─▒ ve eskiden monk (Budist rahip) imi┼č, bakm─▒┼č bunun sonu yok, bari rehber olay─▒m demi┼č. ├çocuklar c─▒v─▒l c─▒v─▒l mutlu, b├╝y├╝kler mutlu ve san─▒yorum hayvanlar da mutlu burada. Biraz ┼ča┼čk─▒n, biraz mutlu ve de─či┼čik duygularla Arnavut kald─▒r─▒mlar─▒n─▒ ar┼č─▒nlay─▒p PemaÔÇÖn─▒n abisinin en tepedeki evine geldik. Pema yolda bana tembihliyor ÔÇťsen nameste diye selam ver; ├ž├╝nk├╝ burada daha ├žok Nepal insan─▒ var,ÔÇŁ peki deyip ├Ân├╝me gelene nameste diyorum.

shambala_humla_nepal

Ezoic

Burada hayat soba ba┼č─▒nda ge├žiyor. Ekmek yap─▒l─▒yor, yemekler pi┼čiriliyor, gerekti─činde ─▒┼č─▒─č─▒ndan yararlan─▒l─▒yor. Misafirler de mutfakta a─č─▒rlan─▒yor.┬á Ev sahibemiz Zomba Lama hi├ž durmadan ├žal─▒┼č─▒yor. Bula┼č─▒k ├žama┼č─▒r hep kap─▒n─▒n ├Ân├╝nde ki buz gibi ├že┼čmede y─▒kan─▒yor. Ben de elimden geldi─čince ona yard─▒m etmeye ├žal─▒┼č─▒yorum. Eee milletimin ├žal─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ g├Âstermem laz─▒m. ─░lk g├╝n├╝n heyecan─▒yla havalarda u├žuyor gibiyim. Bir an ├Ânce yar─▒n olsa da k├Âylere gitsek.

Bug├╝n benim i├žin b├╝y├╝k g├╝n. Da─č tepelerinde y├╝r├╝yor olaca─č─▒z ve buraya gelme nedenimi ger├žekle┼čtirmi┼č olaca─č─▒m. Sabah erkenden soban─▒n ba┼č─▒nda yerimizi ald─▒k. ZombaÔÇÖnin pi┼čirdi─či mis gibi Tibet roti (ekmek) lerini mideye indirip yola koyulduk.

Ka├ž da─č, tepe a┼čt─▒k bilemiyorum.┬á SimikotÔÇÖtan ├ž─▒kt─▒ktan sonra ├Ân├╝me ├ž─▒kana ÔÇśnameste namesteÔÇÖ demeye devam ederken, Pema ÔÇťburadan sonra ÔÇśTashi delekÔÇÖ de art─▒kÔÇŁ neden Pema ÔÇť├ž├╝nk├╝ burada ya┼čayanlar TibetliÔÇŁ diyerek yine uyar─▒m─▒ al─▒yorum. K├Âylerden ge├žerken insanlar─▒n s─▒cac─▒k ├žay davetleri bana eski Anadolumu an─▒msatt─▒. Hi├žbir maddi beklenti olmadan geliyordu bu teklifler. ┬áBirinin teklifini kabul edip evine gittik. Garip bir merdivenle evin i├žinden orta kata ├ž─▒kt─▒k. Benim tipik bir Tibet evine ilk kez giri┼čim burada oldu. Soban─▒n ba┼č─▒nda taze ekmek ve ├žay b├╝t├╝n yorgunlu─čumuzu al─▒p g├Ât├╝rd├╝.

Buralar HumlaÔÇÖn─▒n alt b├Âlgesi olan Nyinba Vadisi. Tepeler yemye┼čil ormanlarla kapl─▒. ┬áY├╝kseldik├že ye┼čil kaybolup, yerini kayal─▒klara b─▒rak─▒yor. ├ťst Humla ise y├╝ksek ge├žitler ve buzul vadilerini bar─▒nd─▒r─▒yormu┼č. ┬áNyinba Vadisi Tibet k├Âkenli Bhotia toplulu─čunun ya┼čad─▒─č─▒ d├Ârt k├Âyden olu┼čuyor.

Ezoic
humla_hacer_ayd─▒n
Tibet geleneksel k─▒yafetleri. Bu g├╝zel giysiler HumlaÔÇÖda evlilik t├Ârenleri, festivaller gibi ├Ânemli g├╝nlerde giyiliyor. Bende denedim tabii ki:)

Nyinba insan─▒, tar─▒m, ticaret ve hayvanc─▒l─▒kla me┼čgul. Arazinin engebeli olmas─▒ nedeniyle topraklar tar─▒ma uygun de─čil. Al├žak b├Âlgelerde arpa, bu─čday dar─▒, fasulye ├╝st b├Âlgelerde ise sadece karabu─čday ekiliyormu┼č. Her ├Â─č├╝nde taze taze kopar─▒l─▒p pi┼čirilen bir├žok sebze yeti┼čiyor. Benim g├Ârd├╝klerim turp, patates, bezelye, kabak, havu├ž, lahana, ─▒spanak ve so─čan hem de organi─činden. Ceviz, elma, kay─▒s─▒ g├Ârd├╝─č├╝m meyva a─ča├žlar─▒yd─▒. Hatta y├╝r├╝rken k─▒zam─▒k a─čac─▒n─▒ g├Âr├╝nce baya─č─▒ bir ┼ča┼č─▒rm─▒┼čt─▒m. PemaÔÇÖya sorunca kurutulup yendi─čini s├Âyledi. Benim memleketim ├çoruh Vadisinde de ayn─▒ ┼čekilde kurutulup k─▒┼č─▒n yeme─či yap─▒l─▒r. Ba┼čka ┼ča┼č─▒rd─▒─č─▒m bir ┼čey de bizim a┼čotu dedi─čimiz ki┼čni┼čin ZombaÔÇÖn─▒n tarlas─▒nda ekili olmas─▒. S├╝t ve s├╝t ├╝r├╝n├╝ olarak da sadece yo─čurt ve tereya─č─▒ ├╝retimi var.

Evet, taze ekme─čimizi yedikten sonra yolumuza devam ediyoruz. Da─č tepe a┼č─▒p, HumlaÔÇÖl─▒ birinin iki saatte y├╝r├╝d├╝─č├╝ yolu ben ├╝├ž saatte y├╝r├╝yerek gece kalaca─č─▒m─▒z k├Âye vard─▒k. Evler kahverengi k├╝├ž├╝c├╝k pencereli ve ├žok g├╝zeller. Ta┼č kullan─▒larak ├╝├ž kat ├╝zerine in┼ča edilmi┼č Tibet tarz─▒ kahverengi evler. Burada evlerin ├╝├ž katl─▒ olmas─▒n─▒n sebebi en ├╝st kat cenneti ve Tanr─▒y─▒ (ben bilmeden cennet kat─▒nda uyumu┼čum), orta kat yar─▒ insan yar─▒ tanr─▒ olan insanlar─▒n d├╝nyas─▒n─▒, en alt kat ise Nagas─▒ yani y─▒lan tanr─▒s─▒n─▒ simgeliyor. ┬áK├Âye giri┼čte a┼ča─č─▒dan yukar─▒ya bak─▒nca hangi y├╝zy─▒lday─▒m diye d├╝┼č├╝nmeden edemedim.┬á Evin i├žine girdi─čimde ise hangi y├╝zy─▒lda oldu─čuma emin oldum. Kesinlikle 17. y├╝zy─▒l falan dedim. Bu k├Âyler ├žok ├žok eski ama g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n ├Ânemli bir par├žas─▒ olan Budist geleneklerini ├Âzenle korumu┼člar. K├Ây├╝n giri┼činde PemaÔÇÖn─▒n babam dedi─či ya┼čl─▒ bir amca bizi kar┼č─▒lad─▒. Hep beraber ara sokaklar─▒ y├╝r├╝y├╝p tepede ki bir eve ├ž─▒kt─▒k. O kadar yorgunum ki yoku┼č yukar─▒ ├ž─▒karken y─▒─č─▒l─▒p kalaca─č─▒m─▒ sand─▒m. Evin giri┼či ineklerin ya┼čad─▒─č─▒ bir ah─▒rÔÇŽ

Ezoic

humla_smikot_nepalganj_tibet

Bir Tibet evinde giri┼č her zaman i├žin hayvanlara ayr─▒l─▒rm─▒┼č. Ah┼čap tomruktan yap─▒lma garip bir merdivenle ikinci kata ├ž─▒k─▒l─▒yor. Karanl─▒k giri┼čte ecel teri d├Âkerek merdivenden ├ž─▒k─▒p orta kata girdik. Daha sonra yar─▒ ayd─▒nl─▒k bir alandan ge├žerek mutfa─ča girdik. Ortada yanan bir soba, etrafta pirin├ž k├óselerin ve tertemiz kaplar─▒n oldu─ču raflar. Solar─▒n ├Âl├╝ ─▒┼č─▒─č─▒nda etraf belli belirsiz ancak g├Âr├╝n├╝yor. ─░nan─▒lmaz bir ortamda ve g├╝zel bir halk ile birlikte oldu─čuma inanam─▒yorum. O kadar ┼ča┼čk─▒n─▒m ki habire tashidelek diyip duruyorum. Ve ilk y├╝zy─▒ll─▒k gelenekle tan─▒┼č─▒yorum. Evin han─▒m─▒ bir kapla tereya─č─▒ getirip kocaman par├žalar halinde kafama sa├ž─▒ma s├╝r├╝yor. Sonra da boynuma iyi ┼čanslar fular─▒n─▒ tak─▒yor. Pema tereya─č─▒n─▒n iyi ┼čanslar ve uzun ├Âm├╝r i├žin oldu─čunu s├Âyl├╝yor. Sonra ki g├╝nlerde bu tereya─č─▒ i┼či s─▒k s─▒k tekrarlanacak. Ev sahibimiz Kunga Palmu Lama o kadar tatl─▒ bir kad─▒n ki, s├╝rekli g├╝l├╝yor. Karn─▒m─▒z─▒ doyurup merdivenle ├╝├ž├╝nc├╝ kata ├ž─▒kt─▒k. ─░nsana o kadar de─čer veriliyor ki beni cennet kat─▒nda uyutmaya karar vermi┼čler. Buras─▒ da d├╝md├╝z bir ├žat─▒ ve kenarda iki odams─▒ ┼čey var. ┼×ans─▒mdan hava bug├╝n kapal─▒ o muhte┼čem da─člar hi├ž g├Âr├╝nm├╝yor. Burada ki b├╝t├╝n evler ayn─▒ tarzda. ─░nsanlar ├žat─▒lardan ├žat─▒lara merdivenlerle ge├žip duruyorlar.

─░lgimi ├žeken ve asla anlamad─▒─č─▒m ve anlamayaca─č─▒m bir konuda PemaÔÇÖn─▒n herkesi bana karde┼čim, k─▒zkarde┼čim diye tan─▒tmas─▒ oldu. Burada herkes bac─▒ karde┼čÔÇŽ┬á G├Ârd├╝─č├╝yle ┬áÔÇťmy brother, my sisterÔÇŁ diye sarma┼č dola┼č oldu. ┬áPema ┬ádiyorum,ÔÇŁger├žekte senin ka├ž karde┼čin varÔÇŁ, ÔÇťiki karde┼čim varÔÇŁ. Peki diyorum ÔÇťbu sar─▒ld─▒klar─▒n kim?ÔÇŁ . Bunlar ÔÇťvillage brotherÔÇŁ diyor, ama bir├žo─čunu ger├žek karde┼čim diye tan─▒tm─▒┼čt─▒. Ayn─▒ k├Âyden olmalar─▒ karde┼č olmalar─▒na yetiyor. Aralar─▒nda m├╝thi┼č bir ba─č oldu─čunu sonra ki g├╝nlerde g├Âzlemlemi┼č oldum. Ev sahiplerini de annem ve babam diye tan─▒tm─▒┼čt─▒ ama ertesi g├╝n ├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ amcas─▒ oldu─čunu s├Âyledi. Ha amca ha baba ikisi de ayn─▒ ┼čey dedi.

Bug├╝n ┼čansl─▒y─▒m bir ┼čaman ayini olacakm─▒┼č. ─░nsanlar─▒n gelece─čini okuyor dedi bana. Bu taraf─▒ baya─č─▒ bir ilgimi ├žekti. Biz de bacadan bacaya atlayarak ayinin yap─▒ld─▒─č─▒ yere gittik. Bir s├╝r├╝ ya┼čl─▒ adam s─▒ralanm─▒┼č Tibet ├žay─▒ e┼čli─činde SimonÔÇÖu izliyor. Simon ┼čaman rahiplerine verilen isim. Etrafta davullar ve Tibet ├žan├žanlar─▒ ├žal─▒yor. Bizim Simon ise ortada etrafa bu─čday serpip duruyor. Foto─čraf ├žekme iste─čim kabul g├Ârmedi─či i├žin sadece seyrediyorum. ├çaylar ve Tibet biras─▒ (pirin├ž biras─▒) e┼čli─činde 1 saat kadar devam etti. Yeni bir i┼če ba┼člamak isteyenler, evlerine bereket gelsin isteyenler bunun gibi durumlarda ┼×aman ayinleri yapt─▒r─▒yorlarm─▒┼č. O g├╝n bir├žok evin bacas─▒nda bu ayinler yeniden yeniden yap─▒ld─▒. Orada ki insanlar bana Tanr─▒ ShivaÔÇÖn─▒n ┼čamanlar─▒n i├žine girip onlara tanr─▒sal g├╝├ž verdi─čini s├Âylediler.

humla_hacer_ayd─▒n_nepal
├çok kocal─▒ bir kad─▒n ve e┼čleriÔÇŽ

Evettt geldik bu gezinin en heyecanl─▒ an─▒na. Belki baz─▒lar─▒n─▒z ├žok kocal─▒l─▒k diye bir olay─▒ duymu┼čtur. NepalÔÇÖin uzak ve ula┼č─▒lmas─▒ ├žok zor olan bu vadisinde d├╝nyan─▒n en ayk─▒r─▒ k├╝lt├╝r├╝ ya┼čat─▒lmakta. Ben birka├ž y─▒l ├Ânce bir yaz─▒da bir kad─▒n─▒n bir├žok kocas─▒n─▒n oldu─čunu okumu┼čtum. Helal olsun kad─▒na bir erke─čin d├Ârt kar─▒s─▒ oluyor da kad─▒n─▒n neden olmas─▒n demi┼čtim, ama daha sonra bu kocalar─▒n hepsinin karde┼č oldu─čunu g├Ârd├╝─č├╝mde bu d├╝┼č├╝ncemden vazge├žmi┼čtim. Bu konuyla ilgili uzun bir ara┼čt─▒rma yapt─▒m ama pek yeterli bilgiye ula┼čamad─▒m. TibetÔÇÖin y├╝ksek kesimlerinde ve HumlaÔÇÖda devam etti─čini ├Â─črendim. TibetÔÇÖde ├çin h├╝k├╝metinin yasaklamas─▒na ve halk─▒n da h─▒zla asimile olmas─▒ nedeniyle olduk├ža d├╝┼č├╝k d├╝zeydeymi┼č. Bu seyahatime ├ž─▒karken bu b├Âlgeye gitmeyi kafama koymu┼čtum. Koymu┼čtum ama o kadar zorlukla gidilece─čini bilmiyordum. Enteresan bir durum KathmanduÔÇÖda ki seyahat acentalar─▒na Humla ile ilgili tur sordu─čumda y├╝z├╝me ├Âylesine bak─▒p neden oraya gitmek istedi─čimi soruyorlar. Bende polyandry evlilikle ilgili diyorum. Hadi ya ├Âyle bir ┼čey mi varm─▒┼č orada diye ┼ča┼čk─▒nl─▒kla bak─▒yorlar. Soru┼čturduk├ža HumlaÔÇÖya gitme konusunda ├žekincelerim gitgide ├žo─čalmaya ba┼člad─▒. Yatacak yer, yemek hi├ž bir ┼čey yokmu┼č. Ancak ├žad─▒r kamp├ž─▒larla gitmek laz─▒mÔÇŽ Tabii ki bir de y├╝ksekli─či hesaba katarsak son y├╝r├╝y├╝┼č├╝m ya da benim sonum olabilir. Arkada┼č─▒m Marlene bu hafta sonu Everest base campÔÇÖe gidecek. Anlat─▒lanlardan sonra hastaland─▒. Diyor ki hastaneye gitti─čimde helikopterle getirilen hastalar vard─▒. Y├╝kseklik y├╝z├╝nden ci─čerlerinden su al─▒n─▒yormu┼č. Bunlar─▒ duyduktan sonra HumlaÔÇÖya nas─▒l giderim ┼čimdi. Ecelime mi susad─▒m, kafay─▒ m─▒ yedim. Evliya ├çelebi ÔÇťGidilmeyene gitmi┼č olÔÇŁ demi┼č ama bana dememi┼č bunu. HumlaÔÇÖya gitme konusunda baya─č─▒ ├╝nl├╝ oldum burada. Herkes birbirine HumlaÔÇÖya gidecek diye beni g├Âsteriyor. Sadece havayoluyla ula┼č─▒lan HumlaÔÇÖya u├žak biletleri m├╝thi┼č pahal─▒. O fiyatlarla Amerika gidip d├Ânersin. Sonunda ┼čans─▒m─▒ zorlay─▒p geldik. Bug├╝n bu insanlarla tan─▒┼čma zaman─▒.

Evin bacas─▒nda yerel giysileri i├žinde iki kad─▒n iki erkek var. Ben bu b├Âlgenin yerel giysilerini ├žekece─čimi san─▒yorum. Pema bana ÔÇťyerel giysili insanlar─▒n foto─čraflar─▒n─▒ ├žeker misinÔÇŁ dedi. Ben tabii ki mutlu bir ┼čekilde atlad─▒m. Reng├órenk giysileri i├žinde olduk├ža utanga├ž insanlar. ┼×a┼čk─▒nlar ve foto─čraf ├žektirmekten de pek hazzetmi┼č g├Âr├╝nm├╝yorlar. Ama bizim ev sahibemiz Kunga Palmu LamaÔÇÖya pek ses ├ž─▒karam─▒yorlar. ├çekim bittikten sonra bunlar─▒n ├žok kocal─▒l─▒k sisteminde oldu─čunu ├Â─čreniyorum. Pema bana b├Âyle bir ├žifti g├Ârece─čimizi s├Âylemi┼čti ama bunlar─▒n oldu─čunu s├Âylemedi. O da benimle beraber ├Â─črendi. Uzun zamand─▒r ara┼čt─▒rd─▒─č─▒m bu ilgin├ž k├╝lt├╝rle burun buruna gelip bilmeden foto─čraflar─▒n─▒ ├žekmek biraz ┼čanss─▒zl─▒k oldu. Nepal insani bile buradakilerin dilini bilmezken benim anlamam mucize olurdu. PemaÔÇÖya kad─▒nla konu┼čmak istedi─čimi s├Âyler misin dedim. Orta kata mutfa─ča gidip ├žaylar─▒m─▒z e┼čli─činde birbirimizi s├╝zmekle ba┼člad─▒k. Akl─▒mda bin bir soru cirit at─▒yor. Bu insanlar─▒ ├╝zmeden sorular─▒m─▒ nas─▒l sorar─▒m diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. Daha ├Ânceden haz─▒rlay─▒p yazd─▒─č─▒m sorular─▒ PemaÔÇÖya verdim. O kad─▒na soracak ve bana yazacak. Kad─▒n ├žok utanga├ž, her soruda yere bakarak c─▒l─▒z bir sesle cevap vermeye ├žal─▒┼č─▒yor. Kahraman─▒m─▒z otuz ├╝├ž ya┼č─▒nda ki Yang Tsering Lama, ya┼čl─▒ koca Yanked Lama k─▒rk alt─▒, gen├ž koca Nima Lama ise otuz alt─▒ ya┼č─▒nda ve iki o─čullar─▒ var. ├çocuklar SimikotÔÇÖta okuduklar─▒ i├žin g├Âremedim. Ya┼čl─▒ koca ├žocuklarla beraber SimikotÔÇÖta kal─▒yor ┼čimdilerde. Yang Tsering Lama gen├ž kocas─▒yla k├Âyde ki evde ya┼č─▒yor. Arada bir SimikotÔÇÖa gidip di─čer kocas─▒ ve ├žocuklar─▒yla beraber oluyormu┼č. Esas sorulara ge├žmeden biraz rahatlat─▒c─▒ sorularla kad─▒n─▒n utanga├žl─▒─č─▒n─▒ almak laz─▒mÔÇŽ Nas─▒l zaman ge├žirdi─či sorusuna yaz aylar─▒nda erkek tarlada ├žal─▒┼č─▒rken kad─▒n ev i┼či, ├žama┼č─▒r, bula┼č─▒k, yemek, ├žocuk bak─▒m─▒yla ilgileniyormu┼č. Hasat zaman─▒ bu─čdaylar─▒n temizlenmesi de kad─▒na ait. K─▒┼č─▒n ise yine ev temizli─či, yemek pi┼čirme ve hayvanlar─▒n bak─▒m─▒yla ilgileniyor. ÔÇśMutlu musunÔÇÖ sorusuna ÔÇśevetÔÇÖ yan─▒t─▒n─▒ al─▒yorum. Nas─▒l ge├žiniyorlar, nereden para buluyor sorusuna yeti┼čtirdikleri sebzeleri, ev yap─▒m─▒ bira ve ┼čaraplar─▒ satarak para kazand─▒klar─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. Bu b├Âlgede ailelerin hepsinin kazan├ž kap─▒s─▒ buÔÇŽ┬á En merak etti─čim soru, ├žocuklar─▒n babas─▒n─▒n hangi karde┼č oldu─ču belli oluyor mu? Kesinlikle hay─▒r diyor. Bu sistem de kad─▒n be┼č kocal─▒ da olabiliyor. Bazen d├Ârt kocayla bile ayn─▒ g├╝n beraber oluyormu┼č.

Benim rastlad─▒klar─▒m genelde iki karde┼čle evli olan ├žiftlerdi. Kocalar aras─▒nda k─▒skan├žl─▒k oluyor mu diye sordu─čumuz da bazen oldu─čunu ├Â─črendik, ama ilerde bu t├╝r olaylar─▒n olmamas─▒ i├žin ├žocuklara bu y├Ânde e─čitim veriliyormu┼č. ─░┼čte burada PemaÔÇÖn─▒n neden herkese karde┼čim, k─▒z karde┼čim dedi─čini anl─▒yorum. Baba ve amcan─▒n neden ayn─▒ ┼čey oldu─čunu daÔÇŽ HumlaÔÇÖl─▒ arkada┼č─▒m AnitaÔÇÖya foto─čraflar─▒ g├Âsterdi─čimde g├Ârd├╝─č├╝ herkese ÔÇťaaa bu karde┼čim, bu annemÔÇŁ demesine ┼ča┼č─▒rd─▒─č─▒m gibi. ÔÇťAnita bu nas─▒l oluyorÔÇŁ herkes nas─▒l annen olur kiÔÇŁ dedi─čim de ÔÇťMother inla, father inlaÔÇŁ diye bir ┼čeyler dedi. Me─čerse ÔÇťinlaÔÇŁ eki koca taraf─▒n─▒n ailesi i├žin kullan─▒l─▒rm─▒┼č. ÔÇťBiz biriyle evlendi─čimizde, onlar─▒n k─▒z karde┼či de benim aileme gelin gelir, o nedenle hepimiz karde┼čizÔÇŁ dedi. San─▒r─▒m pollandry sistemin bir ├Âzelli─či bu.

Bu t├╝r ailelerde kad─▒n─▒n pozisyonu soruma ise, eskiden kad─▒n─▒n ad─▒n─▒n pek olmad─▒─č─▒ ama ┼čimdiler de hemen hemen e┼čit olduklar─▒n─▒ s├Âyledi. Ertesi g├╝n bu aile beni kahvalt─▒ya davet etti─činde, e┼čler aras─▒nda g├╝zel bir i┼č b├Âl├╝m├╝n├╝n oldu─čunu, birbirlerine sayg─▒yla davrand─▒klar─▒n─▒ g├Ârd├╝m. Kad─▒n ekmek pi┼čirirken gen├ž koca toplad─▒─č─▒ ─▒spanaklar─▒ y─▒kay─▒p getirdi ve onlar─▒ bizim i├žin pi┼čirdi. Ya┼čl─▒ kocay─▒ ise ertesi g├╝n SimikotÔÇÖta y├╝n e─čirirken g├Ârd├╝m.

humla_hacer_ayd─▒n_nepal_tibet

Pollyandry sistemin merkezi olan Nimatang k├Ây├╝ 3325 metre y├╝ksekli─činde. Ertesi g├╝n kar ya─čmaya ba┼člad─▒ ve karla beraber v─▒nn v─▒nnn diye ├Âten bir de r├╝zg├ór─▒m─▒z var. Pema ile birka├ž yer ziyaret edece─čiz. Pema benim i┼člerimle ilgilenmek yerine, nerede yard─▒ma ihtiyac─▒ olan insan varsa beni oralara g├Ât├╝rmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Yard─▒m etmeyi sevdi─čimi bir ┼čekilde anlam─▒┼č olmal─▒. ÔÇť┼×u ki┼čiye yard─▒m edersen Dharma ├Âb├╝r hayat─▒nda sana yard─▒m eder, yolunu ─▒┼č─▒kland─▒r─▒rÔÇŁ deyip beni her yere s├╝r├╝kledi. Ben de ÔÇťPema benim ├Âb├╝r hayat─▒mda de─čil bu hayat─▒mda yard─▒ma ihtiyac─▒m var. Bak ben buraya pollandry evlilik i├žin geldim. As─▒l sen bana yard─▒m etÔÇŁ diyorum. DharmaÔÇÖn─▒n ├Âb├╝r hayat─▒mda bana yard─▒m etmesi i├žin ora halk─▒ taraf─▒ndan ├žok de─čerli olan 7. Y├╝zy─▒ldan kalma kutsal Ralling GompaÔÇÖya d├Ârt saatlik bir at yolculu─ču yapmam bu hayat─▒mda ki en de─čerli ├Âd├╝l oldu.

Ezoic

D├Ân├╝┼čte u─črad─▒─č─▒m─▒z k├Âylerden birinde yine ayn─▒ ├žok e┼čli bir aileye rastgeldik. Foto─čraflar─▒n─▒ ├žektikten sonra evin han─▒m─▒ Cheya Bhuti Lama bizi b├╝y├╝k olan e┼či Ko Sonam Lama ve kendisinden gen├ž olan Nurbu Lama ismindeki e┼čiyle ├žaya davet etti. Bu teklifi geri ├ževirmek olmazd─▒. Evlerine girdi─čimizde g├Âzlemledi─čim kadar─▒yla b├╝y├╝k e┼č evin babas─▒ gibi bir tav─▒r sergilerken ya┼č├ža k├╝├ž├╝k olan e┼č daha ├žekingen davran─▒yordu.┬á Sonradan ├Â─črendi─čime g├Âre evin en b├╝y├╝k erkek ├žocu─ču her zaman aile babas─▒ olarak e─čitiliyormu┼č. Bu aile de d├Ârt ├žocuk sahibi.

G├Âzlemledi─čimde g├Ârd├╝m ki Humla insan─▒ ger├žekten muhte┼čem. Fakir olmalar─▒na ra─čmen elinde olan─▒ payla┼čmas─▒n─▒ bilen, do─čaya, insana sayg─▒l─▒ bir halk. Burada kom┼čuluk ili┼čkileri inan─▒lmaz g├╝zel. Kap─▒lar hi├ž kilitlenmiyor, herkes birbirinin evinde. Daha ├Ânce de yazm─▒┼čt─▒m zaten, kap─▒ya gerek kalmadan bacadan bacaya ge├žerek birbirlerini ziyaret ediyorlar. Ak┼čam olunca herkes birbirinin mutfa─č─▒na misafir olup, Tibet biras─▒ e┼čli─činde sohbetler ediyorlar. Anlamasam da benimde kat─▒ld─▒─č─▒m sohbet ortamlar─▒ oldu. ┬áAtlar─▒n─▒n kafas─▒na iyi ┼čanslar i├žin tereya─č─▒ s├╝recek kadar hayvan dostlar─▒. ├ťrettikleri sebzelerin yiyecekleri kadar─▒n─▒ toplay─▒p ziyan etmeyecek kadar do─ča dostlar─▒. B├╝y├╝klerine son derecede sayg─▒l─▒ bir halk, her ya┼čl─▒ onlar i├žin kutsal. O kadar do─čallar ki insan onlar─▒n aras─▒nda kendini buluyor. Kendiniz olmak istiyorsan─▒z ziyaret etmelisiniz diyorum.

Hacer Ayd─▒n

www.gezginlerkulubu.org

Ezoic

 

 

 

Ezoic
Ezoic

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir

Ezoic