Ba┼čka Bir K├Ây M├╝mk├╝n: Bademler K├Ây├╝

Bir k├Ây d├╝┼č├╝n├╝n ki tiyatrosu olsun ama camisi olmas─▒n, ├╝stelik 1930ÔÇÖlardan beri oyunlar sahneleyen tiyatrosunun t├╝m oyuncular─▒ da k├Âyl├╝lerden olu┼čsun; 76 y─▒ll─▒k bir k├╝t├╝phanesi oldu─ču gibi bir de oyuncak m├╝zesi olsun; bakkal─▒nda, berberinde Deniz Gezmi┼čÔÇÖin, Albert EinsteinÔÇÖ─▒n resimleri, s├Âzleri as─▒l─▒ olsun; ambalaj at─▒klar─▒ ayr─▒┼čt─▒r─▒larak toplans─▒n, altyap─▒ sorunu olmas─▒n; herkes okuma yazma bilsin ve┬áhi├ž kimse su├ž i┼člemesin; k├Âyl├╝ler kendi aralar─▒nda sahne tekniklerini, oyunlar─▒ tart─▒┼čs─▒n, edebiyat ve felsefe ├╝zerine konu┼čsun ama bir yandan da tarlas─▒nda ekip, bi├žsin. B├╝t├╝n bunlar hayal de─čil ger├žek; buras─▒ ─░zmirÔÇÖin yan─▒ba┼č─▒ndaki bir Alevi -Tahtac─▒┬ák├Ây├╝ olan┬áBademler k├Ây├╝.bademler_k├Ây├╝

Bademler, G├╝zelbah├žeÔÇÖden ba┼člay─▒p SeferihisarÔÇÖa do─čru uzanan geni┼č koridorun ortalar─▒nda,┬á─░zmirÔÇÖe 35, SeferihisarÔÇÖa ve UrlaÔÇÖya 9ÔÇÖar km. uzakl─▒kta bir k├Ây. Bademler insan─▒n─▒n 1820ÔÇÖli y─▒llara de─čin bu y├Ârede g├Â├žebe ya┼čad─▒─č─▒ ve tahtac─▒l─▒kla ge├žindi─či biliniyor. ├çevre k├Âyler i├žin tekne, toka├ž, dibek ve benzeri e┼čya yapt─▒klar─▒, semer a─čac─▒ kestikleri ve tahta bi├žtikleri anla┼č─▒l─▒yor. Zamanla kimi d─▒┼č etkenlerin de zoruyla g├Â├žebeli─či b─▒rak─▒p yerle┼čik d├╝zene ge├žmeye y├Âneldiklerinde, k├Ây├╝n bug├╝nk├╝ yerini onlara Ulam─▒┼čÔÇÖtan Mestan A─ča ad─▒nda ya┼čl─▒ biri ├Ânermi┼č. Ba┼člang─▒├žta k├Ây on iki k─▒l ├žad─▒rla ├╝├ž evden ibaretmi┼č. Hemen bir ka├ž y─▒l i├žinde be┼č on aile daha bu yere gelip yerle┼čince k├Ây├╝n temeli at─▒lm─▒┼č. Yak─▒n ├ževrede bulunan bir ka├ž badem a─čac─▒ nedeniyle buras─▒ sonralar─▒ Bademler diye an─▒lmaya ba┼članm─▒┼č.

Uzun s├╝re y├╝zler g├╝lmemi┼č bu ├žal─▒┼čkan insanlar─▒n. Bunun sebebi┬ásusuzluk ve b├╝y├╝k bir emekle yeti┼čtirdikleri t├╝t├╝n├╝n para etmemesiymi┼č. Bademler halk─▒ bu yazg─▒y─▒ de─či┼čtirmek i├žin 1962 y─▒l─▒nda bir kalk─▒nma kooperatifi kurmu┼č ve g├╝├žlerini birle┼čtirmi┼č. ┼×imdi yakla┼č─▒k 1500 ki┼činin ya┼čad─▒─č─▒ k├Ây├╝n en ├Ânemli ge├žim kayna─č─▒ ├ži├žek. N├╝fusun neredeyse yar─▒ya yak─▒n─▒ ge├žimini kooperatifin seralar─▒nda yeti┼čtirilen ├ži├žekten sa─čl─▒yor.

Ezoic

Bademler K├Ây├╝ temizli─či ile de dikkat ├žeken bir k├Ây. ├çevre ve ┼×ehircilik Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n 2012ÔÇÖde yapt─▒─č─▒ bir yar─▒┼čma sonucu T├╝rkiyeÔÇÖnin en temiz k├Ây├╝ se├žilen bu k├Âyde haftan─▒n her g├╝n├╝ sokaklar y─▒kan─▒yor. Her at─▒k ├ž├Âp de─čildir prensibiyle k├Ây meydan─▒na pet ┼či┼če teneke ve izmaritler i├žin ayr─▒ kutular koyularak geri d├Ân├╝┼č├╝m sa─član─▒l─▒yor.

bademler_k├Ây├╝2

Bademler, ├╝lkemizde tiyatrosu olan ilk ve tek k├Ây. K├Âye tiyatro sevgisini 1925 y─▒l─▒nda atanan ├Â─čretmen Mustafa Anarat┬á a┼č─▒lam─▒┼č. Anarat k├Âyl├╝lere m├╝samereler oynatm─▒┼č ve b├Âylece k├Ây├╝ tiyatro sevdas─▒ sarm─▒┼č. Daha ─░zmirÔÇÖde Devlet Tiyatrosu yokken BademlerÔÇÖde tiyatro oyunlar─▒ sahnelenmi┼č. 1933 y─▒l─▒ndan g├╝n├╝m├╝ze kadar her y─▒l BademlerÔÇÖde bir yada iki oyun oynanm─▒┼č. AnaratÔÇÖ─▒n yeti┼čtirdi─či ├Â─črenciler k├Ây├╝n ayd─▒nlanmas─▒nda da b├╝y├╝k rol oynam─▒┼č.bademler-koyu-7-620x400

Ezoic

Tiyatro BademlerÔÇÖde ya┼čam─▒n bir par├žas─▒ olmu┼č, sahneye ├ž─▒kmayan k├Âyl├╝ yok gibi. Bademler tiyatrosunun oyuncusu, y├Ânetmeni, ─▒┼č─▒k├ž─▒s─▒ yani kadrosunun tamam─▒ k├Âyl├╝lerden olu┼čuyor. G├╝nd├╝z tarlada ├žal─▒┼č─▒yorlar, ak┼čam ise tiyatronun yolunu tutuyorlar. Tiyatro sevgisi ├Âyle bir k├Âk salm─▒┼č ki insanlar ger├žek adlar─▒ yerine oyunlarda ba┼čar─▒yla canland─▒rd─▒klar─▒ karakterin ad─▒yla an─▒l─▒yor ya┼čamlar─▒ boyunca. Shakespeare Ahmet, Juliet Zeynep, Mi┼čon Emmi gibi.

Eskiden oyunlar ├çe┼čmeba┼č─▒ olarak an─▒lan k├Ây├╝n meydan─▒nda sahneleniyormu┼č. 1963 y─▒l─▒nda imece usul├╝yle bir tiyatro binas─▒ yapmaya ba┼člam─▒┼člar. 1969 y─▒l─▒nda┬áBademler tiyatro binas─▒na kavu┼čtu─čunda bir ├žok b├╝y├╝k kentin tiyatrosu yokmu┼č.1364475360

Hemen yak─▒nlar─▒nda,┬áM├ľ 3. y├╝zy─▒lda, ┼čair, m├╝zisyen, tiyatrocu ve ┼čark─▒c─▒lardan olu┼čan Dionysos Sanat├ž─▒lar Birli─či TeosÔÇÖta kuruldu─ču hat─▒rlan─▒nca belki onlardaki bu tiyatro a┼čk─▒ topraktan ald─▒klar─▒ bir miras┬ákim bilirÔÇŽ

1963 y─▒l─▒nda Berlin Film FestivaliÔÇÖnde Alt─▒n Ay─▒ ├Âd├╝l├╝ kazanan Susuz Yaz filmi de BademlerÔÇÖde ├žekilmi┼č. Necati Cumal─▒ÔÇÖn─▒n ayn─▒ adl─▒ roman─▒ndan uyarlanan film, Bademler insan─▒n─▒n dram─▒n─▒ beyazperdeye aktarm─▒┼č┬áve Metin ErksanÔÇÖ─▒n y├Ânetti─či,┬á H├╝lya Ko├žyi─čit, Ulvi Do─čan ve Erol Ta┼čÔÇÖ─▒n ba┼črollerini oynad─▒─č─▒ filmin yard─▒mc─▒ oyuncular─▒ ve fig├╝ranlar─▒ Bademler halk─▒ndanm─▒┼č.susuz-yaz

Ezoic

Daha sonra Pembe Kad─▒n adl─▒ sinema filmi de Bademler k├Ây├╝nde ├žekilmi┼č. Bu iki sinema filmi oyunculu─ča merakl─▒ k├Âyl├╝ler i├žin adeta┬á bir okul olmu┼č. K├Âyde ├žekilen filmler ve ┬áNecati Cumal─▒ÔÇÖn─▒n t├╝t├╝n emek├žilerinin m├╝cadelesini anlatan eserleri BademlerÔÇÖin ├╝lke ├žap─▒nda ├╝nlenmesini sa─člam─▒┼č.

bademler-koyu

Bademler uzaktan bak─▒ld─▒─č─▒nda s─▒radan bir k├Ây gibi g├Âr├╝n├╝yor, ancak k├Âyde dola┼čt─▒k├ža insan ┼ča┼čk─▒na d├Ân├╝yor. K├Âyde 76 y─▒ld─▒r kap─▒lar─▒n─▒ a├ž─▒k tutan bir k├╝t├╝phane var. Mahmut T├╝rkmeno─člu Park─▒n─▒n i├žindeki k├╝t├╝phanenin ├Ân├╝nde bir de Mask Dostluk Heykeli var, bu masklar─▒ BademlerÔÇÖle karde┼č kent olan Japonlar yapm─▒┼č. T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk oyuncak m├╝zesi de Arkeolog Musa Baran taraf─▒ndan BademlerÔÇÖde kurulmu┼č.┬áK├Âyde cami de, cem evi de yok. Halk─▒n─▒n tamam─▒ Alevi olmas─▒na ra─čmen cami yapmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člar, ancak halk kabul etmemi┼č. AllahÔÇÖla aram─▒za girmeyin, bize tiyatromuz yeter demi┼čler.

T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ Sabiha Tonsu─č bir yaz─▒s─▒nda ┼č├Âyle demi┼čtir:

Ezoic

ÔÇťBademler Ege Uygarl─▒klar─▒n─▒n izini s├╝ren k├Âylerimizden biridir. Kad─▒n erkek e┼čitli─či, do─čruluk, ├žal─▒┼čkanl─▒k, temizlik ├Ârnekleri g├Ârmek istiyorsan─▒z bu k├Ây├╝ ziyaret edin.ÔÇŁ

Haz─▒rlayan: Sibel ├ça─člar

Detayl─▒ okuma i├žin:┬áhttp://kisi.deu.edu.tr/ali.oz/bademler.html

Gezginler

7 comments

  1. bayram ayd─▒n

    sizleri y├╝rekten kutlar─▒m.caminin ve cem evinin olmamas─▒na da sevindim.olan yerler de oluk,oluk kan ak─▒yor.ne mutlu sizlere.hepinizi y├╝rekten kutlar─▒m. inan─▒n ora da ya┼čamay─▒ ├žok isterdim.emekli ziraat├ž─▒y─▒m.katk─▒ sunaca─č─▒m─▒ san─▒yorum ama tabi ki ┼čimdilik zor.

  2. Bademli k├Ây├╝ ┼čunu kan─▒tl─▒yorki herhangi bir dinin olmad─▒─č─▒ bir toplumda insan daha mutlu oluyor. ├ç├╝nk├╝ b├Âyle bir toplumda korkular ve belli bir inanca esaret yok. Daha yarat─▒c─▒, daha ├Âzg├╝r ve daha ahl─âki oluyorsun

  3. Yerlisi olmasam da b├╝y├╝d├╝─č├╝m, burada b├╝y├╝mekten gurur duydu─čum k├Ây.

  4. Verdi─činiz g├╝zel bilgiler ve ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒z i├žin ├žok te┼čekk├╝rler.
    B├╝y├╝k bir keyifle okudum BADEML─░ K├ľY├ť n├╝ÔÇŽ.
    Bana bu tip yaz─▒lar─▒n─▒z─▒ g├Ânderirseniz ,sevinirim.├çal─▒┼čmalar─▒n─▒zda ba┼čar─▒lar dilerim.Sa─čl─▒cakla kal─▒n.
    Em.THY Kpt plt./ Bodrum

  5. Ne kadar gururland─▒m ├Âzellikle bu g├╝nk├╝ ortamta benim memleketimde ve badem k├Âyde 1930 lkardan beri tiyatro var d├╝nyaya ├Ârnek olacak ┼čekilde dar─▒s─▒ t├╝m k├Âylerin ba┼č─▒na ├╝zg├╝n├╝m ben 70 nya┼č─▒nda daha memleketimi tan─▒mad─▒─č─▒m ortaya ├ž─▒kt─▒ bunlar─▒ bilmiyordum ne kadar sevindim.

    • haci huseyin bayrak

      Ben sivas /Divrigili olarak Bademler koyune bir pazar gunu gittim pazar gunu oranin pazari ,gezdim tiyatrosunu gordum ,koyun tiyatro toplulugunu Ankaradada izlemistim .Rahmetli Mahmut Turk me nog Lind and a biliyorum bademlerde pazar gunleri kahvalti yapmak ,gozleme yemek insani farkli kiliyor tum bademli halkina selamlarimla.

  6. Bademler K├Ây├╝, okuduk├ža okuyorum, hayran kald─▒m. Konaklama m├╝mk├╝n m├╝?

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir

Ezoic